آزمون میانگین یک جامعه

این آزمون برای متغیرهای کمی به کار می رود و در مواردی برای تشخیص تأثیر یا عدم تأثیر یک متغیر در وضعیت مورد بررسی استفاده می شود.برای مثال جه بررسی جهت بررسی تأثیر یا عدم تأثیر هر یک از 25 متغیر روی پدیده ای معین، از این آزمون استفاده می کنیم، به طوری که اگر میانگین هر متغیر از حد معینی بیشتر بود،آن متغیر در پدیده موردنظر مؤثر تلقی می شود.

آزمون مقایسه میانگین دو جامعه

اگر فرضیه مطرح شده به مقایسه میانگین دو جامعه(گروه) بپردازد،برای بررسی درستی یا نادرستی آن باید از آزمون مقایسه میانگین دو جامعه استفاده نمود.برای آزمون تساوی میانگین دو جامعه لازم است ابتدا بررسی شود آیا واریانس دو جامعه برابرند یا خیر. به عبارت دیگر آزمون تساوی واریانس ها مقدم بر آزمون تساوی میانگین ها است.

جهت آزمون تساوی واریانس ها از آزمون لوین(Levene) استفاده می کنیم.در این آزمون فرضیه صفر تساوی همه واریانس های گروه های مختلف است.در آزمون لوین نیازی نیست که توزیع داده ها نرمال باشد،همچنین در هنگامی که نمونه ها یکسان نباشد نیز می توان از آزمون لوین سود جست.

برای استفاده از این آزمون وجود یک متغیر کمی و یک متغیر طبقه ای الزامی است.متغیر کمی همان متغیر وابسته و متغیر مورد مقایسه در دو جامعه است،ولی متغیر طبقه ای همان متغیر مستقل و متغیری است که جامعه ها را از یکدیگر متمایز می کند.

آزمون مقایسه زوجی

از این آزمون معمولا برای تحقیقات تجربیو نشان دادن تأثیر یک نوع مداخله استفاده می شود.برای مثال اگر محقق بخواهد اثربخشی یک دوره آموزشی را بررسی کند،می بایستی داده های قبل و بعد از دوره را گرداوری کرده و سپس با استفاده از این آزمون به بررسی تأثیر دوره آموزشی بپردازد.اگر آزمون نشان دهد که داده های قبل و بعد از دوره متفاوت می باشد، در این صورت دوره آموزشی مؤثر بوده است.

نکته اول: این آزمون دو متغیر مربوط به یک جامعه را مقایسه می کند،در حالی که در آزمون مقایسه میانگین دو جامعه،یک متغیر در دو جامعه مقایسه می شود.

نکته دوم: حتمآ باید هر دو نوع متغیر مورد بررسی کمی باشند.

نکته سوم: از این آزمون می توان برای نشان دادن پایایی ابزار اندازه گیری نیز استفاده نمود، به این صورت که اگر بین میانگین پیش آزمون ها و پس آزمون ها تفاوت وجود نداشته باشد،ابزار از پایایی برخوردار می باشد.

آزمون مقایسه میانگین چند جامعه(ANOVA)

برای مقایسه میانگین دو یا چند جامعه(یعنی تأثیر یک متغیر مستقل گروه بندی بر متغیر کمی واسته) از این آزمون استفاده می شود.ً

نکته اول: در این آزمون نیز باید متغیر وابسته کمی و متغیر مستقل گروه بندی(Factor) دارای سطوح محدودی باشند.

نکته دوم: در آزمون ANOVA منبع تغییرات(واریانس ها) به دو دسته بین گروهی و درون گروهی نقسیم می شود.